Einde handhavingsmoratorium Wet DBA: Wat betekent dit voor jou als zzp’er of opdrachtgever?

Einde handhavingsmoratorium Wet DBA: Wat betekent dit voor jou als zzp’er of opdrachtgever?

Vanaf 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium van de Wet DBA beëindigd. Dit betekent dat de Belastingdienst weer actief arbeidsrelaties gaat controleren op schijnzelfstandigheid. In dit artikel leggen we in heldere taal uit wat dit betekent voor jou als zzp’er of opdrachtgever. Ook ontdek je hoe je kunt voorkomen dat jouw samenwerking onterecht wordt aangemerkt als dienstbetrekking.

Wat is de Wet DBA en waarom is deze belangrijk?

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand werkt als zzp’er, maar feitelijk in loondienst is. Dit is vooral relevant voor opdrachtgevers die risico lopen op naheffingen en boetes van de Belastingdienst.

Belangrijk: De Wet DBA verplicht zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer om arbeidsrelaties correct te kwalificeren.

Zelfstandig ondernemer of werknemer? Het verschil uitgelegd

Het onderscheid tussen een zelfstandige en een werknemer is niet altijd even duidelijk. Een zzp’er geniet voordelen zoals:

• Vrijheid in werkuitvoering
• Fiscale voordelen (zoals zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling)

Maar er zijn ook nadelen:

• Geen doorbetaling bij ziekte
• Geen verplichte pensioenopbouw
• Geen recht op werknemersverzekeringen

Schijnzelfstandigheid ontstaat als iemand als ondernemer werkt, maar feitelijk onder gezag van een opdrachtgever staat. In dat geval kan er sprake zijn van een dienstbetrekking.

Ondernemerschap en belasting: inkomstenbelasting vs. omzetbelasting

Inkomstenbelasting

Een zelfstandige kan kwalificeren als ondernemer of resultaatgenieter. Alleen ondernemers die voldoen aan het urencriterium (minimaal 1.225 uur per jaar) kunnen gebruikmaken van:

• De zelfstandigenaftrek (€2.470 in 2025)
• De mkb-winstvrijstelling (12,7% van de winst in 2025)

Omzetbelasting (btw)

Voor de btw ben je sneller ondernemer dan voor de inkomstenbelasting. Dit betekent: 

• factureren met btw
• Recht op aftrek van voorbelasting
• Mogelijk gebruik van de kleineondernemersregeling (KOR)

Arbeidsovereenkomst vs. opdrachtrelatie: de criteria

Een arbeidsovereenkomst voldoet aan drie wettelijke criteria:

1. Er is een gezagsverhouding
2. De arbeid wordt persoonlijk verricht
3. Er is sprake van loonbetaling

Bij freelancers en zelfstandigen is het belangrijk dat de opdracht geen dienstbetrekking inhoudt. Alleen de wens van partijen is niet voldoende; de feitelijke uitvoering is doorslaggevend.

De Hoge Raad en het Deliveroo-arrest: wat zegt de rechtspraak?

In het Deliveroo-arrest (maart 2023) benoemde de Hoge Raad negen factoren die bepalend zijn voor de kwalificatie van een arbeidsrelatie, zoals:

• De aard en duur van de werkzaamheden
• De manier waarop de werkzaamheden en werktijden worden bepaald
• De mate waarin de werkzaamheden én de opdrachtnemer onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever
• Wel of geen verplichting het werk persoonlijk uit te voeren
• De manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen
• De manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaald
• De hoogte van de beloning
• De mate waarin de opdrachtnemer bij de opdracht commercieel risico loopt
• De mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen. Dat kan onder meer blijken uit het verwerven van een reputatie, uit het aantal opdrachtgevers en de duur waarvoor hij zich doorgaans aan een bepaalde opdrachtgever verbindt.

Deze factoren bieden houvast bij het beoordelen van een zzp-opdracht.

Einde handhavingsmoratorium: wat nu?

Tot 2025 legde de Belastingdienst geen naheffingen op, tenzij er sprake was van opzet of misbruik. Vanaf 1 januari 2025 is dit veranderd:

• Naheffingen en correcties zijn weer mogelijk

• Boetes worden in 2025 nog beperkt opgelegd, tenzij er sprake is van fraude

• Aandacht ligt vooral bij opdrachtgevers, maar ook zzp’ers kunnen gevolgen ondervinden, zoals het verliezen van ondernemersfaciliteiten

Modelovereenkomsten: hoe zit het nu?

Modelovereenkomsten zijn tijdelijk verlengd tot eind 2029, maar bieden alleen zekerheid als er feitelijk volgens die overeenkomst wordt gewerkt. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer.

Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie

Gebruik de webmodule beoordeling arbeidsrelatie om te toetsen of jouw samenwerking een dienstbetrekking vormt. Let op: de uitkomst is slechts indicatief.

Werken via tussenpersonen of eigen bv: let op!

Ook als je werkt via een tussenpersoon of eigen bv, kan er alsnog sprake zijn van een dienstbetrekking met de opdrachtgever. De Belastingdienst kijkt altijd naar de feitelijke situatie.

Fictieve dienstbetrekking: wanneer geldt dit?

In sommige situaties is er sprake van een fictieve dienstbetrekking, bijvoorbeeld bij:

• Artiesten

• Thuiswerkers

• Meewerkende kinderen

• Sekswerkers

Ook dan moet de opdrachtgever loonheffingen afdragen, tenzij schriftelijk is gekozen voor een andere regeling.

Rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst

Werk je minstens 20 uur per maand voor dezelfde opdrachtgever gedurende 3 maanden? Dan vermoedt de wet dat er een arbeidsovereenkomst is.

Toekomst: Wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden)

In 2025 wordt naar verwachting het wetsvoorstel VBAR ingevoerd. Kernpunten:

• Rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een tarief onder €33 per uur

• Toetsingskader met nadruk op organisatiegraad en zelfstandig ondernemerschap

Doel: meer duidelijkheid en betere bescherming voor werkenden.

Conclusie: wat moet jij doen?

Als zzp’er of opdrachtgever is het cruciaal om je bewust te zijn van de risico’s rondom schijnzelfstandigheid. Check regelmatig:

• Voldoet je samenwerking aan de criteria voor zelfstandigheid?

• Wordt er feitelijk gewerkt zoals afgesproken in het contract?

Bij twijfel: laat je adviseren. Zo voorkom je fiscale verrassingen.

Let op: Dit artikel is informatief van aard en geen individueel advies. Voor persoonlijk advies neem contact op met Werken met Impact.